Dialog kulturowy ściśle wiąże się z dwujęzycznością i dwukulturowością. Zapraszam Was do lektury wywiadu, który stanie się częścią publikacji naukowej nt. książek dla dzieci w dialogu kulturowym.
Pracę na zlecenie Uniwersytetu Jagiellońskiego przygotowuje Katarzyna Vanevska – adiunkt w Uniwersytecie Jagiellońskim, członek Rady Programowej i wykładowca w Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, a także znana autorka książek dla dzieci. Książki pani Katarzyny znakomicie nadają się do pracy z dziećmi dwujęzycznymi, gdyż w atrakcyjny i przystępny sposób przybliżają im głębsze (tzn. niekuchenne) warstwy języka polskiego.
1. Skąd pomysł na Pani książki „Przepis na dwujęzyczność” i „Dwujęzyczna moc”? Co Panią zainspirowało do podjęcia tych tematów?
Książki „Przepis na dwujęzyczność” i „Dwujęzyczna moc” powstały na bazie mojego wieloletniego obcowania z dwujęzycznością. Obcowanie to odbywa się na wielu poziomach: od teorii poprzez praktykę, w mojej własnej rodzinie i lokalnej społeczności oraz w rodzinach, z którymi pracuję. Mam wielkie szczęście móc obserwować dwujęzyczność wokół mnie, a także wewnątrz mnie. Po prostu żyję dwujęzycznością na co dzień i to naturalne, że chciałam się z tym tematem zmierzyć także jako autorka. „Przepis na dwujęzyczność” to poradnik dla rodziców i nauczycieli, a „Dwujęzyczna moc” to przewodnik po dwujęzyczności dla dzieci w wieku szkolnym. W obydwu książkach pokazuję pozytywne podejście do dwujęzyczności jako naszego wielkiego skarbu, na który musimy jednak solidnie zapracować. Staram się pobudzić czytelnika do refleksji i docenienia tej wielkiej szansy od losu. Motywuję do zwracania uwagi na dialog w rodzinie i podejmowania dalszych wysiłków w kierunku rozwijania języka mniejszościowego. Przekazuję praktyczne sposoby na życie w zgodzie z dwoma językami i dwoma kulturami.
2. Czy Pani książki służą w jakimś sensie komunikacji międzykulturowej? Jak to Pani postrzega?
Moje książki pokazują dorosłym i dzieciom, że rozwijanie dwujęzyczności może być sposobem na życie. Ta metoda w dużej mierze bazuje na obcowaniu z kulturami związanymi z oboma lub wszystkimi językami obecnymi w życiu danej osoby. A także szerzej, wiąże się z zaciekawieniem i sympatią wobec wszystkich kultur naszego świata. Drugim ważnym elementem mojego spojrzenia na dwujęzyczne życie jest podkreślenie potrzeby wczucia się w trudności doświadczane przez osoby dwujęzyczne. Te trudności mogą być powiązane np. z mieszaniem języków, z określaniem swojej złożonej tożsamości i z pokonywaniem różnic kulturowych. Dwujęzyczni czytelnicy moich książek mogliby stać się ambasadorami komunikacji międzykulturowej i wspomagać dialog osób i społeczności nie tylko w zakresie samych słów, ale także zamiarów, uczuć i kontekstu kulturowego, który za nimi stoi.
3. Jako ekspertka w temacie, czy uważa Pani, że książki dla dzieci mogą być istotnym nośnikiem treści kulturowych w rodzinach multikulturowych?
Codzienne czytanie jest bardzo ważnym sposobem przekazywania języka mniejszościowego w rodzinach multikulturowych. Jeżeli wybierzemy książki napisane przez polskich autorów, automatycznie wspólna lektura stanie się też drogą do dwukulturowości. Często mówi się, że do wychowania dziecka potrzebna jest wioska, natomiast sytuacja wielu rodzin na emigracji wygląda tak, że tylko jedna lub dwie osoby przekazują dziecku język i kulturę mniejszościową. Jeśli w dwujęzycznym i dwukulturowym wychowywaniu nie mamy wsparcia lokalnej społeczności, książki mogą ten deficyt doskonale wypełnić.
4. Czy Pani książki mogą być wsparciem w budowaniu tożsamości kulturowej dzieci w rodzinach polonijnych (i nie tylko)?
W moich książkach często poruszam zagadnienie tożsamości kulturowej i zachęcam do rozmów na ten temat w rodzinach i szkołach polonijnych. W kontekście dwujęzyczności jest to motyw bardzo ważny, ponieważ tożsamość charakteryzuje się tu ogromną złożonością i nierzadko zmiennością. Dziecko, które dobrze pozna kultury, w których egzystuje, i nauczy się je łączyć zamiast wybierać pomiędzy nimi, ma większe szanse na zbudowanie harmonijnej tożsamości kulturowej.
5. Na koniec – czy jest coś istotnego, co chciałaby Pani w kontekście swoich książek podkreślić, przekazać mi?
W poradniku „Przepis na dwujęzyczność” nie określam języka docelowego jako język polski, tylko używam terminu „nasz” lub „wasz” język. Cel jest tu dwojaki. Po pierwsze chciałam podkreślić, że język mniejszościowy, który chcemy przekazać dziecku, jest językiem naszego serca, gdyż wiąże się z więzami rodzinnymi, korzeniami lub motywacjami osobistymi. Po drugie w ten sposób książka stała się uniwersalna i może służyć wspieraniu dwujęzyczności bez względu na zaangażowane języki. Dodatkowo określenia „nasz” lub „wasz” język wspomagają dialog, a także tworzą atmosferę ciepła i przytulności, która powinna charakteryzować każdy proces wychowywania.
A jakie Wy macie spojrzenie na dialog międzykulturowy? Prowadzicie go na co dzień w domu, w pracy czy w lokalnej społeczności? Jakie napotykacie wyzwania? Podzielcie się w komentarzu.
„PRZEPIS na dwujęzyczność” to poradnik do wykorzystania przez każdego w każdym rodzaju dwujęzyczności i w każdym miejscu.
- Jeśli mieszkasz w Polsce, tu kupisz książkę „Przepis na dwujęzyczność” https://tinyurl.com/3vupbap8
- Jeśli mieszkasz w UK, tu kupisz książkę „Przepis na dwujęzyczność” https://tinyurl.com/4k9cj356
- ⏰Jeśli chcesz czytać natychmiast, kup „Przepis na dwujęzyczność” w ebooku https://tinyurl.com/6crsc63b
- Z całego świata zamówienia obsługuje AMAZON – po prostu wpisz „Przepis na dwujęzyczność” na swojej lokalnej stronie Amazon.
„Dwujęzyczna moc” to przewodnik po dwujęzyczności dla dzieci i młodzieży. Ukaże się już wkrótce!
