Wymowa polskich głosek u dzieci dwujęzycznych 4


image6

Wymowa polskich głosek u dzieci dwujęzycznych to temat, który często wraca w Waszych listach, wiadomościach na Facebooku, w dyskusjach kończących każdy warsztat “Dwujęzyczność łączy i daje moc”, a także podczas licznych konsultacji indywidualnych. Wielu rodziców dzieci dwujęzycznych zauważa u nich niedoskonałości w zakresie brzmienia polskich głosek.

Niedoskonałości te mogą być spowodowane:

  • zaburzeniami anatomiczno-funkcjonalnymi i wtedy jako wada wymowy wymagają indywidualnie dobranych ćwiczeń logopedycznych,
  • wpływem drugiego języka, co określa się jako transfer – zjawisko naturalne w dwujęzyczności.

Logopeda, który sam jest dwujęzyczny, najrzetelniej oceni wymowę dziecka dwujęzycznego!

Rodzice zwykle mają trudności z rozpoznaniem, czy wymowa polskich głosek ich dziecka to objaw wady wymowy czy transferu. Z pomocą może wtedy przyjść logopeda doświadczony w pracy z dziećmi dwujęzycznymi. Warto również, aby Wasz logopeda na tyle dobrze znał drugi język Waszego dziecka, aby miał świadomość, w jaki sposób może on wpływać na wymowę w języku polskim.

Wada wymowy

Jeżeli logopeda stwierdzi u Waszego dziecka wadę wymowy i wywoła właściwie brzmiące polskie głoski, to wcale nie oznacza koniec pracy nad wymową. Najdłuższym i najżmudniejszym etapem terapii logopedycznej jest w wielu przypadkach etap utrwalania wymowy głosek w mowie spontanicznej. Naszym celem jest to, żeby dziecko, które podczas ćwiczeń w gabinecie logopedycznym potrafi już artykułować głoski zgodnie z normą, przenosiło te umiejętności do życia codziennego.

Transfer

Jeżeli logopeda stwierdzi, że niedoskonałości w brzmieniu polskich głosek u Waszego dziecka to objaw transferu, czyli efekt wpływu drugiego języka (“obcy akcent”), o konieczności dalszej terapii zadecyduje fakt, czy te niedoskonałości wpływają na znaczenie wypowiedzi.

Mowa brzmi dziecinnie 🙁

Warto jeszcze pamiętać o tym, że “obcy akcent” może zdemotywować nasze dziecko do dalszego doskonalenia języka polskiego. Przykładowo, objawy transferu u dzieci polskich zamieszkujących w krajach anglojęzycznych, mające często postać spłaszczania i zmiękczania głosek (patrz: zangielszczone głoski), mogą wpływać na to, jak wypowiedzi dziecka są odbierane przez rodzimych użytkowników języka polskiego. Dziecko charakteryzujące się bogatym słownictwem i poprawną gramatyką, ale wymawiające “śkoła” zamiast “szkoła”, “ciapka” zamiast “czapka”, itp. może być narażone na nieprzyjemną krytykę ze strony rówieśników, ponieważ jego wypowiedzi brzmią dziecinnie. Namawiam Was zatem, aby, nawet, gdy naleciałości z drugiego języka nie wpływają na znaczenie wypowiedzi Waszego dziecka, rozważyć możliwość rozpoczęcia pracy nad ich usunięciem i wykształtowaniem typowo polskiego brzmienia głosek u Waszego dziecka. Praca ta jest z reguły dużo łatwiejsza niż u dzieci z wadami wymowy, ale również zawiera niezwykle ważny etap utrwalania wymowy głosek w mowie spontanicznej.

Ogrom pracy nad utrwalaniem wymowy polskich głosek odbywa się nie w gabinecie logopedycznym, ale w domu.

W obu opisanych powyżej sytuacjach ogrom pracy nad utrwalaniem wymowy polskich głosek odbywa się nie w gabinecie logopedycznym, ale w domu. Wywołane dźwięki muszą być wielokrotnie powtarzane, aby na stałe weszły do repertuaru polskich głosek dziecka. Do tej pracy chciałabym Wam polecić książkę Danuty Klimkiewicz “Rymowanki i wierszyki do języka gimnastyki” wydaną przez Wydawnictwo Skrzat. Autorka jest nauczycielem dyplomowanym z wieloletnim doświadczeniem w zakresie edukacji wczesnoszkolnej oraz terapeutą pedagogicznym. Korzystanie z tej książki nie zastąpi konsultacji z logopedą, ale na pewno pomoże w utrwalaniu jednych z najtrudniejszych głosek języka polskiego, czyli głosek szumiących.

Z wieloletniego doświadczenia w logopedii dwujęzycznej, powiem Wam, że polskie głoski sz, ż, cz, dż sprawiają dzieciom dwujęzycznym najwięcej trudności.

Wypracowanie typowo polskiego brzmienia głosek szumiących, często owocuje samoistnym pojawieniem się upragnionej przez rodziców i dzieci drżącej głoski r 🙂 

Wspaniałym i niezwykle przyjemnym wstępem do domowych ćwiczeń nad wymową polskich głosek mogą być zabawy paluszkowe.

image2

Bardzo ważna dla osiągnięcia sukcesu w terapii logopedycznej jest praca nad podniesieniem sprawności aparatu artykulacyjnego, a w szczególności języka i warg.

image1

Po udanym szumieniu w izolacji rozpoczynamy utrwalanie głoski sz w sylabach, wyrazach i zdaniach. Pracę z tym wierszykiem odbywamy w dwóch etapach: najpierw dziecko tylko powtarza lub czyta sylaby, a potem całość tekstu.

image3

Dzieci uwielbiają zagadki w książeczkach Danuty Klimkiewicz, szczególnie, jeżeli przy wpisywaniu odpowiedzi pozwala im się stosować krój pisma znany z regularnej szkoły. W całej tej książeczce nie znajdziecie zapisów polską kaligrafią, które zwykle dzieci dwujęzyczne tylko odstraszają. Czcionka jest za to niezwykle czytelna, a dołączone naklejki działają motywująco.

image4

Czytanie tekstów, w których niektóre wyrazy zastąpiono obrazkiem, jest dostępne nawet dla młodszych dzieci. Wtedy ja czytam tekst, a dziecko dopowiada obrazki, dbając o zastosowanie nowo wypracowanej głoski szumiącej.

image5

Podtytuł do polecanej tu książki to: “Ćwiczenia wzorowej wymowy z naklejkami”- wzorowej, nie: prawidłowej. Kolejny plus i powód, by korzystać z niej w pracy z dziećmi dwujęzycznymi. Dlaczego? Dzieci dwujęzyczne, które wymawiają polskie głoski z objawami transferu, czyli inaczej niż tego wymaga polska norma jednojęzyczna, nie mówią nieprawidłowo! Występowanie “obcego akcentu” jest zgodne z normą dwujęzyczną. Warto jednak, dążąc do pełnej dwujęzyczności, pracować nad osiągnięciem wzorowej wymowy polskich głosek u naszego dziecka, co już przy najbliższej wizycie w Polsce może zaowocować pochwałami typu:

Ale pięknie mówisz po polsku! Wzorowo!

I tego Wam wszystkim życzę 🙂

Zgłoszenia na konsultacje na żywo lub online przyjmuję:


Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

4 thoughts on “Wymowa polskich głosek u dzieci dwujęzycznych

  • Anna

    Gdzie można kupić ta książkę w uk oraz w Polsce (bo będę niedługo)? Czy dostane ja w księgarniach w PL?

  • monika

    Witam serdecznie..Moja corcia ma 7 lat i ma problemy z wymowa polskiego szeregu szumiacego. Brzmi on bardziej jak ciszacy. Sadze ,iz jest to spowodowane opoznionym rozwojem mowy( w wieku 4 lat) oraz nauka jezyka angielskiego jako jezyka piewrszego (gdyz wydawalo nam sie ,ze bedzie on latwiejszy do opanowania).Rezultatem takiego postepowania jest wymowa polskiego sz w sposob angielski jak “shop” itp. :)))Jezyk angielski bedzie jej pierwszym jezykiem i zastanawiam sie czy jest jakikolwiek sens korygowania tej wymowy?Pozdrawiam.Monika

    • Aneta Nott-Bower Post author

      Dzień dobry 🙂 Nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na Pani pytanie. W zależności od tego, na jakim poziomie rozwinięty jest język polski u dziecka dwujęzycznego, odpowiednio ustala się priorytety w ewentualnej terapii logopedycznej. Jeżeli język polski rozwinięty jest słabo i dziecku trudno jest w tym języku wyrazić swoje myśli i odczucia, kwestia doskonalenia głosek szumiących odchodzi na dalszy plan. Trzeba skoncentrować się na zaprogramowaniu języka jako narzędzia komunikacji. Natomiast, jeżeli język polski, pomimo iż niedominujący, jest rozwinięty na poziomie zbliżonym do rówieśników, zdecydowanie warto skorygować również wymowę. Pozdrawiam 🙂