Seminarium i warsztaty – dwujęzyczność Uniwersytet Śląski w Katowicach 6


IMG_0595

I Międzynarodowe Seminarium Naukowe “Dwujęzyczność, wielojęzyczność i wielokulturowość – szanse i zagrożenia na drodze do porozumienia”, na którym miałam ogromną przyjemność wystąpić, wzbogaciło mnie nie tylko poprzez arcyciekawe wystąpienia innych uczestników, ale także poprzez umożliwienie mi poznania wielu cudownych i mądrych osób. Pamiętam dobrze te czasy, gdy temat dwujęzyczności był w Polsce całkowicie nowy i niewielu widziało potrzebę jego naukowej eksploracji. Ponad 12 lat temu jednym z postulatów mojej pracy magisterskiej była popularyzacja wiedzy o dwujęzyczności wśród polskich specjalistów i cieszę się, że moje marzenie powoli zaczyna się spełniać. Ten blog, publikacje oraz szkolenia, które prowadzę w wielu miejscach Europy to także mój wkład w rozwój polskojęzycznej “bilingwizmologii”. W Katowicach w zeszłym tygodniu również przeprowadziłam warsztaty dla logopedów, z których refleksje także znajdziecie w dzisiejszym poście.

WP_20131015_007

Dla zwięzłości, osoby oraz zagadnienia, które najbardziej utkwiły mi w pamięci podczas seminarium przedstawiam w punktach (moje komentarze na zielono):

  • Wielka osobowość prof. Henriette W. Langdon ze Stanów Zjednoczonych, która otworzyła seminarium wystąpieniem łączącym głęboką znajomość tematu (wiele lat pracy naukowej nad dwujęzycznością, San Jose State University) z  osobistym doświadczeniem w byciu osobą wielojęzyczną. Pani profesor posługuje się czterema językami: polskim, hiszpańskim, francuskim i angielskim, kształci przyszłych logopedów oraz pracuje z hiszpańsko-angielskimi dziećmi dwujęzycznymi. Prezentacja w stu procentach odbyła się w języku polskim!
  • zalety bycia osobą dwujęzyczną: kontakt z kulturą, możliwość rozmowy bez tłumacza, możliwość czytania dzieł literackich w oryginale, rozumienie humoru, samorozwój, zalety ekonomiczne, zalety poznawcze (podwyższony IQ)
  • utrudnienia spowodowane dwujęzycznością: dwujęzyczność trzeba nieustannie rozwijać (analogia języka do drzewa, o które trzeba dbać, zobaczcie, jak ja podobnie porównuję), potrzebne są tu pokłady osobistej motywacji i ogromny wysiłek, niektórzy mogą nie czerpać przyjemności z przełączania kodów
  • idealny rozwój wszystkich kompetencji w obu językach jest trudny do uzyskania, możliwy jest obcy akcent przynajmniej w jednym języku
  • dwujęzyczność definiuje osobę dwujęzyczną
  • słowo “dwujęzyczny” w dawnej polszczyźnie oznaczało “fałszywy”
  • słowo “elementarz” pochodzi od lamentów uczniów 🙂
  • zjawisko submersji oznacza sytuację, gdy dziecko przestaje używać języka ojczystego, który zostaje wyparty przez język społeczności (dwujęzyczność zubażająca, subtraktywna), L2 wchłania L1, skrajny przypadek to sytuacja, gdy oba języki nie są rozwinięte wystarczająco (semilingwizm negatywnie wpływający na rozwój poznawczy) UNIKAJMY
  • zjawisko immersji – oba języki wzbogacają jednostkę, poczucie tożsamości z dwoma narodami (dwujęzyczność wzbogacająca, addytywna) PROMUJMY
  • polityka asymilacyjna państwa (wchłanianie języków obcych) może wywoływać submersję, np. USA, Włochy nareszcie wyjaśniło się, dlaczego tak wiele polskich mam mieszkających we Włoszech zgłasza się do mnie o poradę, gdy serce podpowiada im, aby nie słuchać zaleceń włoskich specjalistów, by porzucić język polski
  • polityka wielokulturowa państwa (akceptacja języków obcych) promuje immersję, np. Szwajcaria (osobiście dodałabym w tej kategorii Wielką Brytanię, zgadzacie się? a Wasz kraj gdzie się zalicza? jaka polityka jest w Polsce?)
  • biegłość językowa może zależeć od poruszanej tematyki, która jest zbieżna lub nie z nawykowym kontekstem używania danego języka (w zależności od tematu rozmowy dana osoba może wydawać się bardziej lub mniej dwujęzyczna)
  • po przeprowadzce do nowego kraju dzieci mogą przechodzić stres akulturacyjny (trudności emocjonalne i poznawcze) bądźmy wyrozumiali dla dzieci imigrantów, wspierajmy je
  • POZIOM BILINGWIZMU DETERMINUJE JEGO WPŁYW NA ROZWÓJ (im lepiej rozwinięte oba języki oraz im większa równowaga między nimi, tym bardziej pozytywny wpływ dwujęzyczności na rozwój poznawczy)
  • Idealnym modelem edukacyjnym dla dzieci dwujęzycznych jest zdobywanie wiedzy w obu językach ważne by uczyć czytania i pisania w obu językach
  • rzetelna ocena dwujęzycznej kompetencji dziecka dwujęzycznego może zwiększyć jego szanse na sukces szkolny

IMG_0600

Przeprowadzone przeze mnie warsztaty dla logopedów “Jak przygotować się na spotkanie z osobą dwujęzyczną?” zostały przyjęte bardzo ciepło. Przybyłe panie sygnalizowały ogromną potrzebę wiedzy z tego zakresu, której niestety nie otrzymały podczas studiów logopedycznych.  A na Zachodzie nie tylko logopedzi, ale też np. pedagodzy “przerabiają” dwujęzyczność na studiach! Słuchaczki chwaliły poparcie przeze mnie teorii praktycznymi przykładami oraz uporządkowanie wiedzy na temat dwujęzyczności 🙂 Same spośród ogromnego materiału warsztatowego wytypowały poniższe informacje jako te, które będą dla nich najbardziej przydatne:

  • rola języka ojczystego w społeczeństwie obcojęzycznym
  • podejście do bilingwizmu dawniej i współcześnie
  • zasady pomiaru dwujęzyczności
  • różne metody dwujęzycznego wychowania
  • przebieg rozwoju bilingwalnego
  • terapia logopedyczna u osób dwujęzycznych

Każdy z tych punktów to temat na osobny post. Wracajcie na tę stronę!

WP_20131015_008

WP_20131015_009

Pani prof. Henriette Langdon była również obecna i oto jej feedback po zakończeniu moich warsztatów 🙂

WP_20131015_002

Dziękuję wszystkim cudownym osobom, które poznałam w Katowicach. Będę do Was wracać 🙂


Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

6 thoughts on “Seminarium i warsztaty – dwujęzyczność Uniwersytet Śląski w Katowicach

  • Karolina Wiśniewska

    Bardzo mi się podoba temat polityki asymilayjnej lub wielokulturowej państw przyjmujących. W Niemczech spotykam się z różnym podejściem nauczycieli przedszkola, do tej pory można usłyszeć od Pani w przedszkolu, “to źle, że nie mówi się w domu po niemiecku z dzieckiem,” mało też wspiera się rodziców i rozwija ich świadomość na temat potrzeby mówienia do dziecka w swoim języku, czy zalet dwujęzyczności. Wielu emigrantów w Niemczech, nie tylko z Polski, wstydzi się mówić do dziecko w języku ojczystym.

    • Aneta Nott-Bower Post author

      Dziękuję za komentarz 🙂 Słyszałam już podobne głosy na temat Niemiec i to nie tyko od Polaków. Nawet osoby mówiące do dziecka prestiżowymi językami, jak np. angielski czy francuski czasem nie czują się w pełni akceptowane. Tym większy szacunek należy się rodzicom zamieszkującym w krajach o polityce asymilacyjnej, którzy trwają w dwujęzyczności. Trzymajcie się!

  • Elżbieta Szwajkowska

    Aneto, bardzo dziękuję za ten materiał i w ogóle bardzo się cieszę, że Cię odnalazłam z Twoim blogiem. Przyznam, że do tej pory chyba nie zdawałam sobie do końca sprawy z tego jak dwujęzyczność (wielojęzyczność) jest ważna, szczególnie na etapie dzieciństwa, i na jak wiele aspektów życia ma wpływ – teraz i w przyszłości osoby dorosłej. Mam nadzieję, że znaczenie dwu- i wielojęzyczności zostanie również w Polsce właściwie ocenione i docenione, i znajdzie to swoje odbicie w praktycznych działaniach i rozwiązaniach na poziomie systemowym.

    • Aneta Nott-Bower Post author

      Ja również bardzo się cieszę, że mnie odnalazłaś i już wracam do pracy nad naszym wspólnym dziełem. Dziękuję za miły komentarz. Nasze nadzieje są podobne. Pozdrawiam 🙂