Nasz język – nasze lekcje! Lekcje polskiego dla dzieci dwujęzycznych – lekcja nr 9: norweska kopalnia

Dziś w cyklu „Nasz język – nasze lekcje! Lekcje polskiego dla dzieci dwujęzycznych” intrygujący tytuł. „Kopalnia” nie ze względu na górniczą przeszłość mojego miasta (na Północy Anglii oraz w innych rejonach Wielkiej Brytanii istniało wiele kopalni do czasu rządów Margaret Thatcher). „Norweskie” nie ze względu na moich norweskich uczniów, których komunikację w języku polskim doskonalimy podczas indywidualnych zajęć językowych online Pozdrawiam Was 🙂

Są inne powody 🙂

Pani Aleksandra – nauczycielka dwujęzycznych dzieci z Norwegii – podzieliła się informacjami o systemie wsparcia dla uczniów dwujęzycznych w Norwegii oraz materiałami, które dla tych uczniów współtworzy.

Pani Aleksandra pisze:

To szalenie ciekawa praca!

Norweskie szkoły zatrudniają nas po to, by młodszych uczniów nauczyć czytania i pisania po polsku. Starszym zaś uczniom pomagamy przede wszystkim w nauce konkretnych przedmiotów, wyjaśniając po polsku trudne zagadnienia pojawiające się w norweskich podręcznikach. Każda z nas więc siłą rzeczy zostaje ekspertem od wszystkich przedmiotów w zakresie przynajmniej szkoły podstawowej, a najczęściej także gimnazjum. Po paru latach pracy właściwie wszystkie, niezależnie od naszej akademickiej specjalizacji, mamy w palcu program nauczania języka norweskiego, przyrody, matematyki, angielskiego oraz historii i społeczeństwa. 

„Tema Morsmål er fornyet!”

Ministerstwo Edukacji Norwegii, we współpracy ze szwedzkim ministerstwem, założyło specjalną wielojęzyczną stronę internetową TEMA MORSMAL, przeznaczoną dla nauczycieli dwujęzycznych, nauczycieli norweskich uczących dwujęzycznych uczniów, dla rodziców i samych uczniów. Mam przyjemność być współredaktorem tej strony. Redaktorem głównym jest Agnieszka, spod której ręki wychodzą materiały dwujęzyczne, przeznaczone dla starszych uczniów. Jest ona także odpowiedzialna za publikację materiałów i wyszukiwanie linków uzupełniających materiały do druku. Redakcją przedszkolną opiekuje się Beata. Obie panie mają wieloletnie doświadczenie pedagogiczne i doskonale znają potrzeby naszej grupy docelowej czyli nauczycieli szkolnych i przedszkolnych, zajmujących się dziećmi polskojęzycznymi.

Polskie podręczniki są mało przydatne

Moja rola w redakcji polega w dużej mierze na tworzeniu pomocy naukowych dla uczniów, umożliwiających naukę czytania po polsku. Niestety, polskie podręczniki są dla nas mało przydatne. Nasi uczniowie poznają polskie znaki dużo wolniej niż ich rówieśnicy w Polsce. Ich lekcja z polskim nauczycielem to tylko godzina w tygodniu, a rodzice nie zawsze są w stanie im pomóc. Dlatego też bardzo szybko okazuje się, że polskie materiały przeznaczone do czytania w danej grupie wiekowej, są za trudne technicznie dla naszych uczniów. Dodatkowym utrudnieniem jest obecność kaligrafowanego pisma w ćwiczeniach i tekstach – nasi uczniowie nie potrafią go przeczytać. Stąd duże zapotrzebowanie na materiały pomagające polskim dzieciom ćwiczyć czytanie liter, dwuznaków i zmiękczeń, które nie występują w języku norweskim. Muszą to być materiały, z których będzie mógł nawet korzystać uczeń klasy drugiej czy trzeciej. Brak na polskim rynku wydawniczym prostych językowo, względnie krótkich ciekawych tekstów, przeznaczonych dla dzieci 8-10 letnich, pragnących ćwiczyć czytanie po polsku. Dzieci te są już po prostu za duże na infantylne teksty dla pierwszaków. Dużą pomocą stała się dla nas seria książeczek „Czytam sobie” wydawnictwa Egmont, ale nie zaspokaja ona w pełni naszych potrzeb. Stąd właśnie wiele własnych projektów, które publikujemy na naszej stronie.

Materiały uniwersalne

Mam poczucie, że wiele z naszych pomocy są to materiały uniwersalne, mogące przydać się również dzieciom polskim mieszkającym w innych krajach. Nie mam pomysłu na dotarcie do szerszego odbiorcy…. Nasza strona jest wprawdzie przeznaczona dla osób pracujących z uczniami polskimi w Norwegii, ale z wielu jej zasobów mogliby zapewne skorzystać nauczyciele uczący polskie dzieci w innych krajach.

Tyle od Pani Aleksandry. Co ja na to? Materiały do wykorzystania na lekcjach polskiego udostępnione przez Panią Aleksandrę od razu przypadły mi do gustu. Jak wiecie, sama regularnie przygotowuję materiały na moje zajęcia językowe (możecie z nich korzystać zaglądając do poprzednich części tego cyklu). Podzielam ból norweskich nauczycieli polonijnych w kwestii braku uniwersalnych kulturowo oraz dostosowanych do wieku uczniów materiałów, które byłyby jednocześnie dla nich atrakcyjne. O tym zdecydowali najsurowsi krytycy – moi dwujęzyczni uczniowie, którzy, dodam, nie posiadali żadnych związków z Norwegią 😉 Uczyli się chętnie, każdy na swoim poziomie, bo poziom języka polskiego w klasach polonijnych jest, jak wiadomo, bardzo zróżnicowany. To kolejna zaleta norweskich materiałów: nauczyciel może łatwo dostosować poziom trudności do możliwości ucznia. Jednocześnie starszy uczeń przez swoje braki językowe pracujący na „młodszym” materiale nie czuje się traktowany infantylnie.

Czytanki o Kofi są naprawdę sympatyczne i ciekawe, no i jak tu nie pokochać takiego sympatycznego szczeniaka? Cykl wciąga jak najlepszy serial i motywacja do nauki na lekcjach polskiego gotowa. Rozkład informacji w ćwiczeniach rozumienia tekstu był bardzo przejrzysty, a zadania nie wydawały się infantylne. Pani Aleksandra ma już uczniów, którzy doczytali serię do końca (obecnie znajduje się w niej 50 odcinków). Teraz ci uczniowie samodzielnie piszą dalsze odcinki, korzystając ze zdjęć, jakie regularnie dosyła właścicielka Kofi. Pani Aleksandra uważa, że jest to fantastyczne ćwiczenie: wyobraźni, pisania po polsku, ale też obsługi edytora i wszystkich ciekawostek związanych z edycją dokumentu ze zdjęciami. Ja też 🙂


W materiałach poświęconych trudnym literom podobał mi się nacisk na zapis zmiękczeń, który w przeciwieństwie do np. pisowni ó/u czy ż/rz sprawia dzieciom dwujęzycznym najwięcej kłopotu. Zadania skupiały się dokładnie na tych problemach, nad którymi dzieci dwujęzyczne w nauce języka polskiego muszą najwięcej pracować, jak np. specyficzne dla tego języka litery.

Szperając w polskiej sekcji strony Tema Morsmål odnajdziecie także materiały opracowane specyficznie na potrzeby ucznia norweskiego, ale ogromna większość ćwiczeń jest wysoce uniwersalna! Materiały przeznaczone typowo do nauki języka polskiego (a nie dwujęzyczne) są w zakładce JĘZYK POLSKI w menu. Są to w wielu przypadkach gotowe plany na lekcje zawierające multimedialne prezentacje oraz zadania utrwalające zdobytą wiedzę, jak np. w tej lekcji poświęconej znanym Polakom.

Ciekawą i uniwersalną propozycją jest też tekst z zadaniami, w którym główną rolę odgrywa Roald Dahl – pisarz znany dzieciom na całym świecie.


W materiale poświęconym obrzędom andrzejkowym znajdziecie prezentację oraz dwa zestawy zadań: jeden dla dzieci młodszych, jeden dla dzieci starszych.

Pani Aleksandra poleca jeszcze te ciekawostki:

  • karty pracy dla dzieci umiejących już czytać w łacińskim alfabecie , np. po angielsku, ale nie znające jeszcze dobrze typowo polskich liter
  • krzyżówki wspomagające ćwiczenie pisowni słów z polskimi znakami, dwuznakami, zmiękczeniami itp.
  • zadania pt. „Co nie pasuje”, czyli łamigłówki w których trzeba wybrać słowo, które nie pasuje do pozostałych, na różnych stopniach trudności
  • prezentacja Power Point wprowadzająca stopniowo trudne polskie znaki
  • filmowa seria baśni z wielu krajów, w których współtworzeniu biorą udział inne redakcje językowe

Strona wciąż się rozwija. W planach autorki mają materiały dla pierwszoklasistów, pozwalające na równoległe opanowywanie czytania po polsku i norwesku, z zachowaniem norweskiej kolejności wprowadzania liter, a także serię czytanek o ciekawych miejscach w Polsce i oczywiście dalsze odcinki przygód Kofci i jej siostry.

Oto wspólnie odkryliśmy naszą tytułową „norweską kopalnię”. Kopalnię uniwersalnych materiałów do wykorzystania w pracy z dzieckiem polonijnym w każdym zakątku świata. Te materiały powinny dotrzeć do szerszego odbiorcy. Zobaczcie, co w norweskiej kopalni Tema Morsmål znajdziecie przed Waszą kolejną lekcją polskiego!

Pani Aleksandro, dziękujemy!

Przekaż znajomym, którzy poszukują dobrych materiałów na lekcje polskiego 🙂

Zapisz się na konsultację online

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Serwis używa cookies. Pozostając na nim, wyrażasz zgodę na korzystanie z cookies. Dowiedz się więcej. [Zgadzam się] Kontynuując zgadzasz się na naszą politykę prywatności.